Ondernemen in tijden van Corona

Sinds 12 maart is de samenleving enorm veranderd. Ondernemers moeten improviseren en anderhalve meter afstand houden is het nieuwe normaal geworden. ABN AMRO verwachtte dit jaar een krimp van de Nederlandse economie van 3,8 procent in een scenario waarbij de ‘lockdown’ twee maanden duurt en daarna stapsgewijs wordt opgeheven. Als laat-cyclische sector zal het coronavirus de bouwsector voor een langere tijd parten spelen. Voor de bouw gaat ABN AMRO uit van een krimp van 4,5 procent in 2020 en 2,5 procent in 2021. 

De bouw is en wordt op verschillende manieren hard geraakt:
  • Het al aanwezige personeelstekort in de bouw kan worden versterkt door hoger ziekteverzuim en naar Oost-Europa terugkerende arbeidsmigranten.
  • Minder aanbod van personeel, onderaannemers en bouwmaterialen uit het buitenland kan voor vertraging van bouwprojecten en hogere kosten zorgen en mogelijk tot claims en boetes leiden van opdrachtgevers. Vraaguitval door minder investeringen, uitgestelde consumentenuitgaven en ontoegankelijke gebouwen raakt de woning- en utiliteitsbouw.
  • Vraaguitval op termijn door minder investeringen, gedaald consumentenvertrouwen, uitgestelde consumentenuitgaven en ontoegankelijke gebouwen raakt de woning- en utiliteitsbouw. Alhoewel, het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB) meldde in juni dat de orderboeken vanaf april alweer dikker werden.

Het effect van de anderhalve-meter-samenleving op de bouwsector als geheel is relatief klein. Bouwplaatsen zijn veelal open gebleven. De problemen op de bouwplaats zijn beperkt gebleven vanwege de ruime opzet van bouwlocaties. Meer problemen zijn ontstaan bij het transport van bouwvakkers van en naar de bouwplaats en bij werk dat in huis plaatsvindt, zoals installatieplaatsing en -onderhoud. Bouwers in de sectoren bouw en techniek moeten zich in ieder geval houden aan het anderhalve-meter-protocol ‘Samen veilig doorwerken’.

De verwachting is dat het effect van de coronacrisis door aanbodbeperkingen en vraaguitval later dit jaar en volgend jaar groter wordt. Voor bouwondernemers die het nog niet hebben gedaan is dit nu het moment om zich daar op voor te bereiden:

  • Voor de bouwondernemer is het van belang zo snel mogelijk de gevolgen van de crisis op het business- en verdienmodel te analyseren en de effecten te mitigeren. Ondernemers kunnen werk naar voren halen, zoals Strukton doet met onderhoud aan de Schipholtunnel. Ze kunnen oude partners en opdrachtgevers benaderen en zich profileren op social media. Personeel en producten kunnen ook worden ingezet op nieuwe markten. Zo plaatste Jan Snel, een modulaire bouwer, speciale huisartsenboxen nabij een Belgisch ziekenhuis.

  • Ondernemers doen er verstandig aan proactief en transparant in gesprek te gaan met ketenpartners, afnemers, leveranciers aandeelhouders en personeel en samen te zoeken naar oplossingen. Dit voorkomt claims over en weer, en vermijd daarmee zoveel mogelijk faillissementen en extra vertragingen. Ook geven diverse partijen zoals het Rijksvastgoedbedrijf aan rekeningen versneld te betalen. Verder kan personeel vroegtijdig vakantie opnemen of akkoord gaan met tijdelijk minder salaris. Alle partijen moeten hier samen uitkomen.

  • Verstandig is ook om de liquiditeitsprognose van het bedrijf, de diverse lopende projecten en de juridische positie door te nemen.

  • De pijplijn van nieuwe projecten moet gevuld blijven. Veel belanghebbenden committeren zich aan continuïteit van het bouwproces. Toch is het verstandig hen proactief benaderen. Dit geldt zeker voor gemeentes, die een kink in de kabel kunnen vormen.

  • Het behoud van (goed opgeleid) personeel is belangrijk. Veel bouwwerknemers die in de vorige crisis zijn ontslagen zijn nooit meer teruggekeerd, met een groot tekort aan bouwpersoneel als gevolg. Personeel kan andere werkzaamheden oppakken, zoals groot onderhoud plegen op eigen materieel, terrein en gebouwen, de werkprocessen verbeteren, het maken van een inventarisatie van relevante opleidingen, online-opleidingen volgen of meeloopstages doen bij ketenpartners.

  • De globalisering heeft wereldwijd toeleveringsketens verstoord. Daardoor ontstaat tekort aan enkele typen bouwmaterialen. Belangrijk voor ondernemers is om nu alternatieve leveranciers en landen in kaart te brengen. Probeer bijvoorbeeld ook afspraken te maken met partners voor de langere termijn. Mogelijk beschikken dichtbij gelegen toeleveranciers over alternatieve producten, zoals tweedehands bouwmaterialen. Bouwondernemers kunnen bijvoorbeeld het Urban Mining Collective benaderen.

  • De kans is groot dat veel van werknemers (administratie, sales etc) thuis moeten werken. Dit vraagt investeringen in de IT-omgeving. De tips van het Agentschap Telecom bieden hiervoor hulp. Ondernemers in dezelfde sector of keten kunnen ook van elkaars ervaringen en tips leren. De huidige situatie zal daarnaast een impuls geven aan de algehele digitalisering van de bouwsector waar ondernemers zich op moeten voorbereiden.

  • Bouwbedrijven kunnen hun ‘huis op orde’ brengen: certificaten opschonen of aanvragen, of voorbereidingen treffen voor nieuwe relevante wetgeving, zoals de Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen of de nieuwe omgevingswet.

  • Ondernemers kunnen onderzoeken welke investeringen na de crisis relevant worden, nieuwe verdienmodellen bestuderen, of experimenteren met proces- of productinnovaties, zoals digitalisering, industrialisering en verduurzaming.


Bron: Wolf, C., Buijs, M., & Van Heel, P. (2020, 24 april). Ondernemen in tijden van Corona – bouw. Geraadpleegd van https://insights.abnamro.nl/

Publicatie datum: 29 juni 2020