Energietransitie in woningen: ''eerst klein beginnen, daarna opschalen''

Een groot deel van de Nederlandse huishoudens gaat zonder aardgas koken. Ze moeten hun huizen duurzaam gaan verwarmen. In 2021 moeten 50.000 bestaande woningen per jaar van het aardgas gehaald worden. Vóór 2030 moet dit aantal zelfs groeien naar 200.000 bestaande woningen per jaar.

Nederland klimaatneutraal in 2050

Nederland wil in 2050 een klimaatneutrale samenleving zijn. In 2030 moet de uitstoot van CO2 in ieder geval 49% minder zijn dan in 1990. De gebouwde omgeving is daarbij een belangrijke factor. Diensten en huishoudens, die samen de gebouwde omgeving vormen, gebruiken 36% van alle energie in Nederland. Daarom moeten we de CO2-uitstoot van woningen en gebouwen verminderen.

Ook de inzet van fossiele brandstoffen zoals het aardgas wil Nederland in de komende jaren afbouwen. In het Klimaatakkoord zijn hierover afspraken gemaakt. Met een groot samenhangend pakket gaan we in Nederland in 2030 de uitstoot van CO2 met minimaal 49% terugdringen.

Een kreupele uitzending en de aardgas fabeltjesfuik

Jan Rotmans, hoogleraar Sustainability Transitions bij Drift, Erasmus Universiteit Rotterdam, reageerde op een item van televisiepresentator Arjen Lubach van 8 november. Lubach was zeer kritisch over de huidige plannen om Nederland van het gas te krijgen. In Zondag met Lubach legde de host een aantal pijnlijke punten bloot. Dit leverde hem lof op, maar ook kritiek. Rotmans liet weten erg teleurgesteld te zijn in de 'kreupele uitzending' en deelt zijn kennis.

''Waarom gaan we juist in Nederland van het aardgas af? In Nederland zijn we vrijwel volledig afhankelijk van aardgas in de gebouwde omgeving. Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) wordt opgevoerd in een rapport dat zwaar bekritiseerd is, omdat dat veel te smal heeft gekeken. Men heeft slechts voor 1 woningtype (label B) de kosten berekend en kwam op 35.000 euro.

energietransitie-gas-woningen-aardgas









Kijk je echter veel breder dan vallen die kosten hoger uit, ca. 50.000 euro voor een gemiddelde woning. Dat verdien je pas in pakweg 30 jaar terug, maar je krijgt er wel meer wooncomfort voor terug, je huis wordt meer waard en je hebt geen energierekening 
meer bij een nul-op-de-meter woning. Maar dat is het punt niet. Een budgetneutrale transitie van het aardgas af is onmogelijk. Dat kost tientallen miljarden. Het punt is dat we dat eerst op kleine schaal moeten doen, en het veel goedkoper wordt door het op te schalen.''

75 procent goedkoper over 20 jaar

''Over 10 jaar kost het waarschijnlijk nog maar de helft van wat het nu kost, over 20 jaar wellicht nog maar 25%, net zoals wind- en zonne-energie fors goedkoper werden door opschaling (80% goedkoper binnen 10 jaar). We moeten dus door de tijd heen kijken bij zo'n transitie. We kunnen niet wachten totdat het goedkoper wordt, zoals in het programma wordt gesuggereerd, want dan halen we de klimaatopgave niet. Stel dat we er 30 jaar over doen, dan moeten we 1500 bestaande woningen per dág van het aardgas afhalen. Doen we dat in 20 jaar, dan zijn het er 2000 per dag.

Dat zijn formidabele aantallen, zeker in het licht van het feit dat we de afgelopen 3-4 jaar ca. 2000 bestaande woningen van het aardgas hebben afgehaald. Dus wat we de afgelopen 3-4 jaar hebben gedaan, moeten we nu per dag gaan doen. En dat 20 tot 30 jaar lang...''

Verschillende soorten warmtenetten

''Er is dus een groot verschil tussen de verschillende soorten warmtenetten. Wat nu dreigt is dat vooral in grote steden mensen worden gekoppeld aan fossiele restwarmtenetten, waar ze dan nog 50 jaar aan vastzitten. Deels is dat onvermijdelijk, maar maak dat niet tot hoofdoplossing.

Biomassa is een warmtebron voor warmtebronnen, en daar is terecht veel kritiek op. Bomen verbranden om energie op te wekken is schadelijk en zinloos, maar er zijn vormen van biomassa die wel bruikbaar zijn. Denk aan gft, rioolwaterslib, agrarisch restafval, snoeiafval, industrieafval, enzovoort. We moeten stoppen met grootschalig subsidiëren van biomassa voor bijstoken van kolencentrales en voor biomassacentrales die grootschalig bomen verstoken.''

Het probleem oplossen doe je met de inzet mensen

''Er is niet 1 oplossing, dit vraagt om maatwerk. Dit kan in elke gemeente, in elke wijk anders uitpakken. Er zijn wel 10 verschillende oplossingen, en niet maar 2 zoals in het programma wordt gesuggereerd. Het is echter geen kwartetten met technologieën, het gaat juist om mensen.

Het van meet af aan betrekken van mensen er bij is van cruciaal belang. Zo zijn er verschillende soorten warmtenetten (fossiel hoge temperatuur, lage temperatuur, gesloten, open, hybride, groot- en kleinschalig). In een aantal gemeenten hebben burgers plannen ontwikkeld voor kleinschalige, open, hybride warmtenetten, waarbij je dus verschillende warmtebronnen kunt gebruiken, zoals geothermie, aquathermie, en waarvan je je eventueel kunt loskoppelen. Burgers hierbij van meet af aan betrekken is van groot belang.''

Realiseer jij een woningbouwproject en heb je daar echte specialisten voor nodig? Professionals die kennis hebben van energietransitie en de toekomst van een duurzame woningmarkt? Neem contact met ons op.


Bronnen:
Rotmans, J. (2020, 10 november). Geraadpleegd van Thread reader
Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. (2020, 30 juli). Aardgasvrij. Geraadpleegd van RVO

Publicatie datum: 11 november 2020

Meer nieuws

Kisito Zonneveld Consultant Bouw, Installatie- en Civiele techniek