Vanaf 2020 werkgelegenheid bouw flinke daling tegemoet

De stikstofcrisis brengt veel verlies teweeg; de werkgelegenheid in de bouw daalt. Het EIB stelt vandaag in een nieuw rapport dat de aankomende twee jaar een stuk minder vraag naar personeel is doordat de bouwproductie flink terugloopt. De terugloop geldt met name voor de nieuwbouw en infra. Velox + baan in de bouw Schreeuwende vraag naar personeel, strijd om de beste vakmannen, een wildgroei aan opleidingen. De afgelopen jaren was niets te gek. Alles werd er aan gedaan om werknemers binnen te harken om de productiegroei te kunnen bijbenen.

Plotseling stagnatie

Maar er breken andere tijden aan, stelt het EIB vandaag in het rapport trends in de bouwarbeidsmarkt. In 2020 komt de bouw plotsklaps uit op een stagnatie, er wordt slechts een productiegroei van 0,5 procent behaald. Als dat al lukt, want voor de berekeningen heeft het EIB de stikstofproblematiek nog niet volledig meegenomen. En dus kunnen de cijfers nog lager uitvallen. In totaal wordt er straks 6 miljard euro minder productie gedraaid, berekende het EIB eerder al. Nog nét geen bouwcrisis, stelt EIB-directeur Taco van Hoek, maar wel een forse omslag. “Dat we van een robuuste groeisector, plotseling in stagnatie terecht komen, is al opvallend genoeg.”

Opleidingen

Opleidingen zullen de komende jaren voor twee derde bijdragen aan de instroom op de markt.  Lange tijd is er sprake geweest van flinke tekorten op bouwopleidingen, maar daar lijkt- ook doordat de werkgelegenheid afneemt- een einde aan te komen. De instroomaantallen lopen geleidelijk weer op, stelt het EIB, al zullen de aantallen van voor de crisis niet meer worden gehaald. Bouwopleidingen zullen de komende jaren voor 42.000 nieuwe arbeidskrachten zorgen. 10 procent van de benodigde instroom komt uit het buitenland en dan moet nog een kwart uit andere sectoren komen. Dat is aanzienlijk minder dan de afgelopen twee jaar.

Nieuwbouw ‘zwakke schakel’

De hardste klappen vallen in de infra én in de nieuwbouw. Vooral die laatste sector is opvallend, omdat daar de afgelopen jaren juist de meeste groei in werd geboekt. Het EIB spreekt zelfs over nieuwbouw als ‘zwakke schakel’. Van Hoek wijst erop dat we dit jaar te maken hebben gehad met een flinke teruggang in het aantal vergunningen. “Dat vertaalt zich in een stevige daling van de nieuwbouwproductie in de komende twee jaar.” De stikstof- en PFAS-problematiek is de grootste boosdoener, maar niet de enige. Al sinds begin dit jaar loopt de vergunningverlening terug en dit heeft zijn weerslag op de bouw van nieuwe woningen, is de verklaring van het EIB. “Door de hogere duurzaamheidseisen, de toename van binnenstedelijk bouwen en de kostenstijgingen werden er begin dit jaar steeds al minder vergunningen verleend. Daar komt de stikstofcrisis nu nog eens bovenop.”

Stagnatie niet te voorkomen

Ook de stikstofmaatregelen die het kabinet vorige week aankondigde, kunnen stagnatie niet voorkomen. Dit omdat de problemen al zijn veroorzaakt, legt Van Hoek uit. “De vergunningsverlening is al sterk geraakt. Ook al worden de maatregelen nú doorgevoerd, nog kun je vergunningen niet in een razend tempo uit de kast trekken. Dat zorgt ervoor dat de nieuwbouw  sowieso de eerste twee jaar onder druk komt te staan.” En die stagnatie zorgt meteen voor nog een probleem: de werkgelegenheid. Die wordt hard geraakt. Terwijl er in 2019 nog 28.000 nieuwe arbeidskrachten de bouw instroomden, is de verwachting dat er volgend jaar slechts 12.000 nodig zullen zijn. Dat klinkt alsnog als een fors aantal, maar is het niet, stelt Van Hoek.

‘Drastisch verschil’

“Dit is een drastisch verschil met de voorgaande jaren, en het cijfer zal waarschijnlijk nog lager uitvallen als we de volledige stikstofproblematiek doorrekenen. De vraag naar arbeid zal zich voornamelijk beperken tot vervanging van personeel dat uitstroomt, er zijn geen nieuwe medewerkers nodig voor uitbreiding. Er komt duidelijk een omslag aan in de arbeidsmarkt. De tijden van personeelstekorten zijn dan snel voorbij.” Een massale ontslaggolf, zoals in de crisis, zal er échter niet komen, is de voorspelling van Van Hoek. “Die situatie wordt af en toe in de media geschetst, maar dat is overdreven. Het ene bedrijf zal het erg moeilijk hebben, maar er zijn ook bedrijven die nauwelijks iets van de stikstofproblemen zullen merken. Er zullen sectoren zijn waar klappen vallen, maar het is niet te vergelijken met de situatie in de crisis van 2008. We moeten het niet dramatiseren.”  

Meer over stikstof

2023: weer betere tijden

Want na twee jaar stagnatie, zullen de tijden weer beter worden, verwacht het EIB. Vanaf 2023 zal er weer een groei bereikt worden, van zo’n 2,5 procent per jaar. “Wij verwachten niet dat de stikstofcrisis tot afstel leidt. Dat betekent dat de vertraagde projecten op een gegeven moment weer los komen. De vraag naar woningen en infra blijft groot en dan moet er een inhaalslag worden gemaakt. Dat zal zorgen voor groei.” De vraag naar personeel zal volgens het EIB dan ook weer toenemen. Van Hoek adviseert dan ook hier rekening mee te houden. “Als bedrijven de mogelijkheden hebben, doen ze er verstandig aan mensen vast te houden. Want na een paar jaar zijn ze weer hard nodig”, aldus de directeur. Cobouw.nl    Publicatie datum: 20 november 2019

Meer nieuws